KÖŞE BUCAK
Mehmet Salih KÖSE
Eğitim Uzmanı
Geçen gün Trabzon Uzun Sokak’ta, sonra Maraş Caddesi’nde biraz dolaştım. Daha sonra Bakırcılar Çarşısı’na doğru yöneldim. Moloz'dan dolmuş durağına doğru yürüdüm. Gözüm yine levhalarda.
Gördüğüm üzdü beni. Kalabalık caddelerdeki süslü ışıklı vitrinlerin, mağaza ve dükkanların, yemek yerleri ve lokantaların, iş yerleri ve büfelerin önlerinde, tepelerinde koca koca yabancı isimler. Görenler, “Burası Trabzon mu, değil mi?” diye kuşkuya düşer.
Bu aşağılık kompleksi mi? Yoksa tüketiciye kurulmuş aldatmaya yönelik bir tuzak mı? Esnaf kendi ürettiği, dokuduğu mala Türkçe isim koymaktan mı korkuyor? Yabancı isim konulunca daha çok mu satacak? Gerçi gençler de önlerinde ya da sırtlarında anlamını bilmediği yazılar olan kıyafetlerle dolaşmaktan hoşlanıyor gibiler.
Gezi ve seyahat firmalarına bakın ya da otel adlarına; çoğunda yabancı isimler. Yıllar öncesine, Anadolu mitolojisine ait isimler.
Kumaş yerli malı, markası Avrupalı.
Bu ülke kimlerindir? Bu iş yeri sahipleri kimlerdir? Belediyelerin bu iş yerlerine ruhsat verirken Türkçe isim kullanacaksın deme hakkı var mı, bilmiyorum.
Gerçi Kalandar çılgınlığı yaşanırken, Noel Baba'ya gösterilen tepki gösterilmedi. Çok hoşgörülü bir millet olmuşuz.
TRT'de “Taşacak Bu Deniz” isimli dizi çok ilgi çekiyormuş. Senaryosunu Ayşe Ferda Eryılmaz ve Nehir Erdem'in yazdığı bu dizinin başlangıç kısmına bakın. Dikkatlice bakın ki senaryoyu hep Adil ile Esme’nin geçmişten gelen husumeti ve devamındaki bir aşk hikayesi diye görmeyin. Şu geçmişten gelen husumet acaba buralarda bir zamanlar koloni olarak yaşamış toplum ile bu toprakların asıl sahipleri arasında yaşanmış mı? Hala daha devam ediyor mu? Bir de böyle düşün, aşk hikayesi seni uyutmasın.
Hikâyenin kahramanlarından biri kim? Eleni. Eleni, Yunan kökenli bir isim. Işık, parlak veya güneş gibi parlayan anlamına geliyor. Yunan mitolojisinde önemli bir yeri var Güzelliği ve çekiciliği temsil eder.
Peki Eleni nereden geliyor? Yunanistan'dan. Bir Yunan doktorun evlat edindiği doktor kız. Babasının sözü ne? “Git asıl aileni bul, soyunu sopunu öğren.” Bu söz sizlerde bir çağrışım yapmıyor mu? Mesela mübadele yıllarını.
Ayrıca neden Yunanistan? Neden Trabzon ve bilhassa da Sürmene ile Araklı arasında bir senaryo? Yoksa televizyonun başına oturup bir aşk dizisi izliyoruz gibi mi bakıyorsunuz? Aynen sokakta dolaşırken benim baktığım vitrinlerdeki isimlere bakışım gibi mi?
Trabzon ve Karadeniz millîlik konusunda hassas bir bölgedir. Fakat bu duygu sanki son yıllarda yavaş yavaş erozyona uğratılıyor. Bunun en önemli yöntemi de dildir, dizidir, filmdir. Ah TRT; senin ne millî kavgaların vardı İsmail Cem, Şaban Karataş, Nevzat Yalçıntaş dönemlerinde. Üzerine kitaplar yazıldı o günleri anlatan.
Kaleler içten yıkılır. Hepimiz bu büyük yapının mihenk taşlarıyız. Biz farkında olmadan yavaş yavaş eritiyorlar. Dilimizi kaybediyoruz üzüntümüz bundan geliyor. Çevremizde oynanan oyunların da farkında olmalıyız.
“Avrupalı entelektüel diliyle, kültürüyle, müziğiyle barışıktır.” Bizde ise gayri millî olmak moda.
Millî olmak dille olur, kültürle olur, düşünce ile olur.
Söyleyeceğim son söz şu: Esnaf kardeş iş yerine Türkçe isim seç; emekli arkadaş her diziyi izlerken arkada verilmek istenenleri de düşünerek izle.